Núi mằn – Một danh thắng có nhiều giá trị lịch sử, văn hóa

 

 
Khe Bạch Thạch (Suối Đá Trắng) phía Tây núi Bân
 
 
 
Suối Bân nằm ở phía Nam núi Bân
 
 
  
Núi Mằn đẹp và điển hình cho hệ thống núi đá vôi của huyện Hoành Bồ với các tảng đá tự nhiên bao quanh lưng chừng núi như hình vành mũ, liên kết với nhau vững chắc. Núi không chỉ đẹp với các vách cao dựng đứng, khe núi hiểm trở mà còn nét độc đáo riêng mà không ngọn núi nào trong vùng có được. Khi vượt qua nhưng rãnh núi hiểm trở thi thoảng ta còn bắt gặp những hang động lừng chừng núi với nhũ đá khá đẹp, trên đỉnh núi có rất nhiều vỏ ốc, sò... đặc biệt hơn là có những vụng nước tự nhiên quanh năm có nước, nước trong vắt (dân trong vùng gọi là Thiên Bể hoặc Giếng Trời). Núi Mằn còn có hệ thực vật núi đá vôi khá phong phú và đa dạng, có nhiều cây thuốc nam, phong lan và một số loài thú quý như khỉ vàng, kỳ đà, tắc kè, chim chóc...
 
 
   Núi Mằn không chỉ được biết đến trong những năm gần đây, mà từ thời phong kiến xưa đã nổi tiếng được xếp vào danh lam thắng tích thời Đồng Khánh cùng với Núi Truyền Đăng (Núi Bài Thơ ngày nay), được ghi chép trong Đồng Khánh Địa Dư Chí (Quốc sử quán triều Nguyễn biên soạn năm 1886-1888), trang 406 ghi rõ: "Núi Bân thuộc xã Xích Thổ. Xung quanh toàn là núi đất, chỉ riêng núi này là núi đá lèn cao vách dựng. Phía Đông núi có Khe Bân, phía Tây có khe Đá Trắng (Bạch Thạch khe) đáng gọi là danh thắng”.
 
 
  
 
 
Bên cạnh những vẻ đẹp thiên tạo, núi Mằn còn có giá trị, ý nghĩa về văn hóa tâm linh. Núi Mằn gắn liền với truyền thuyết "Ông khổng lồ gánh đá vá trời”. Một truyền thuyết ly kỳ từ thời khai thiên lập địa, từ thuở loài người còn sơ khai ăn lông ở lỗ. .. Những địa danh còn lưu lại đến ngày nay như: ruộng Ông Khổng Lồ, đồi ông Khổng Lồ, vết chân ông bước qua sông Cửa Lục tạo thành những dải đất có hình bàn chân (chân ông Khổng Lồ). Đặc biệt khi ông trở vai đòn gánh gãy làm đôi, một bên gánh rơi xuống Thành phố Hạ Long (là núi Truyền Đăng- núi Bài Thơ), một bên rơi xuống địa phận Xích Thổ (Hoành Bồ) chính là núi Mằn ngày nay... (đây là một truyền thuyết có giá trị trong kho tàng dân gian Quảng Ninh)
 
 
 
 
   Nhân dân trong vùng thường coi núi Bài Thơ và núi Mằn là cặp núi song sinh với nhiều truyền thuyết ly kỳ, hấp dẫn và thờ cúng vị thần này tại ngôi đền Bạch Thạch dưới chân núi. Núi Mằn còn được coi như là biểu tượng tinh thần của người dân địa phương gắn với đời sống văn hóa tâm linh như: truyền thuyết được lưu truyền trong nhân gian và thư tịch cổ về thần núi Mằn hôn phối cùng với người phụ nữ ở địa phương, là Cha sinh ra thần Rắn (húy là Ông Dài) hiện miếu thần rắn vẫn còn, bài vị thờ thần: (Đệ nhị long vương sắc phong Hoằng hợp dực bảo trung hưng thượng đẳng thần), miếu được gọi là miếu Ông Dài hoặc Rừng miếu. Thần núi Mằn bảo vệ con dân trong khu vực, ngày nay nhân dân trong vùng vẫn đến đền, miếu lễ đảo và cầu khấn cho gia đình được êm ấm, như nguyện (Thần tích- thần sắc của đền Bạch Thạch  được sưu tầm, ghi lại  do người cung cấp là Dương Trọng Đĩnh – Chánh tổng tổng Trí Xuyên năm 1938).
 
    Phía Đông của Núi Mằn còn có Hang đầu Bụt, Nhũ đá trong hang rất đẹp, căn cứ vào các hán tự được khắc trong vách hang thì đây là nơi thờ tự Sơn Thần (Cao Sơn thượng đẳng thần) của nhân dân trong vùng từ hàng trăm năm trước hiện vẫn còn hán tự cổ, các mảnh vỡ của đồ thờ tự. 
 
 
 
Theo một số học giả nghiên cứu về lịch sử, địa chất, địa mạo thì  núi Mằn Sơn là trung tâm đại huyệt mạch của sơn hệ - vòng cung Đông Triều. Về mặt địa văn hoá nó còn là nơi chứa đựng nhiều trầm tích văn hoá (Sơn Vi; Đông Sơn), cần phải được nghiên cứu một cách hệ thống và toàn diện. Hiện nay trên đỉnh núi Mằn còn có rất nhiều vỏ sò, ngao, sú vẹt…. Những hệ động thực vật biển hóa thạch trên núi chứng tỏ kiến tạo địa chất vài chục triệu năm mới có được núi Mằn, nó không chỉ có giá trị về danh thắng mà còn có giá trị về địa chất cổ sinh học.
 
Điều đặc biệt thú vị là về núi Mằn Sơn với câu sấm trạng còn lưu tận ngày nay:  Mằn Sơn án hải vạn đại đế vương
 
 Mùa vàng trên cánh đồng thôn Đá Trắng dưới chân núi Bân
 
 Vỉa đá trong hang đầu Bụt trên độ cao 50m tại núi Bân
 
 Các trầm tích văn hóa còn hiện hữu tại núi Bân
 
 
Theo một số nhà nghiên cứu về lịch sử thì núi Mằn từng là đại bản doanh của quân đội nhà Lý trong cuộc kháng Tống thế kỷ XI. Trong hai lần kháng chiến chống giặc Nguyên - Mông (1285; 1288), núi Mằn được Trần Quốc Tuấn chọn làm đại bản doanh dự bị chiến lược của đạo thuỷ binh nhà Trần. Trước khi tiến đánh  trận Vân Đồn - Cửa Lục, cánh quân của phó tướng Trần Khánh Dư đã từng đóng binh chốt giữ núi Mằn Sơn và thuỷ trại Cửa Lục. Sau khi chiến thắng trận Bạch Đằng năm 1288, đích thân vua Trần Thánh Tông đã chỉ huy quân đội nhà Trần vượt biển tiến vào vịnh Cửa Lục đóng quân tại núi Mằn để  chuẩn bị tổ chức  hành quân xuyên qua những cánh rừng vùng Đông -  Bắc tiến lên chặn đánh và truy kích quân Nguyên do Thoát Hoan chỉ huy trên đường rút chạy về nước qua đường Đình Lập - Lạng Sơn. ..  Trong cuộc phân tranh Trịnh - Mạc thế kỷ XVI, núi Mằn Sơn luôn được các vua nhà Mạc chọn làm nơi đóng đại bản doanh của đạo thuỷ binh tinh nhuệ nhất. Thành nhà Mạc kéo dài từ thành đất Xích Thổ đến Núi Mằn và vào sâu trong vùng đất thôn Lưỡng Kỳ xã Thống Nhất ngày nay (hiện còn hệ thống thành trì bằng thành đá khá nguyên vẹn).
 

Phía Tây núi Bân
 
 
 Hệ động thực vật biển hóa thạch trong các hang núi đá Mằn

 

 Leo núi Mằn cũng là một thú vui hấp dẫn. Đứng ở độ cao trên 300m so với mặt nước biển, du khách có thể thưởng ngoạn cảnh quang tuyệt đẹp của 02 con suối Đá Trắng và Lưỡng Kỳ hợp lại trước khi đổ ra sông Cửa Lục. Du khách cũng được chiêm ngưỡng quang cảnh kỳ vĩ của toàn Vịnh cửa Lục mênh mông sóng nước, ngút ngàn màu xanh của rừng ngập mặn và điểm xuyết là những con thuyền nhỏ xíu. Nhìn lên cao là trời mây lồng lộng, bầu trời như được đẩy lên cao hơn, không gian được kích rộng ra, xung quanh là cỏ cây hoa lá với tiếng chim hót ríu rít thật thanh bình, lãng mạn. Núi Mằn  – thật xứng danh là Danh thắng .
 
 

Tin Nóng
Tin tiêu điểm

Lịch công tác trống

Website liên kết
Thống kê truy cập
Hôm nay: 722
Đã truy cập: 1060108