Lịch sử - văn hoá - xã hội

ở bến này, các nhà khảo cổ đã tìm thấy nhiều mảnh gốm, nhiều tiền cổ giống như ở bến cổ thương cảng Vân Đồn. Gần bến Gạo Rang là thôn Xích Thổ còn dấu vết một thành trì lớn có hào sâu và nhiều cửa, là căn cứ lớn của nhà Mạc. Nhiều nhà sử học đoán định rằng Xích Thổ - làng Bang còn là thủ phủ của trấn (lộ) An Bang, Hải Đông các thời Lý, Trần, Lê. Sử sách cũng ghi lại đường trạm (bưu chính) đầu thời Nguyễn từ đây qua các trạm Vạn Yên, Quảng La qua đèo San sang Nam Mẫu (nay thuộc Uông Bí) về Đông Triều, Chí Linh và qua trạm Vị Loại nối sang Bắc Giang, Lạng Sơn. Con đường trạm nối qua đèo San về Đông Triều sau này chính là cơ sở để thành Quốc lộ 18B, trục đường bộ chính nối vùng Đông Bắc với Thăng Long khi chưa có Quốc lộ 18A. Đầu thời thuộc Pháp, Hoành Bồ còn là căn cứ của nhiều toán nghĩa quân chống Pháp, tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa của Lưu Kỳ (1890-1892). Công nhân mỏ than Đồng Đăng cũng đã liên tục đấu tranh chống bọn thực dân chủ mỏ.
Việc giành và giữ chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám ở Hoành Bồ diễn ra phức tạp và gay cấn, do bọn Việt Cách và bọn thổ phỉ hoành hành. Tháng 9-1945 Hoành Bồ thành lập chính quyền cách mạng ở hầu khắp các xã (xã Tuần Châu hồi đó thuộc Hoành Bồ chưa thành lập được chính quyền). Quân Pháp quay lại chiếm Vùng Mỏ, Hoành Bồ trở thành một vùng chiến tranh du kích kiên cường. Ngày 30-12-1945 Đại đội Hồ Chí Minh, đơn vị vũ trang đầu tiên của Vùng Mỏ thành lập tại xã Sơn Dương. Ngày 11-1-1947, trận chống càn tại xã Sơn Dương diễn ra quyết liệt. Từ 19-9-1949 Hoành Bồ tách khỏi tỉnh Quảng Yên sáp nhập vào Đặc khu Hòn Gai và trở thành căn cứ của Đặc khu. Trong 9 năm kháng chiến, du kích Hoành Bồ có nhiều trận phục kích, phá đồn, diệt tề thắng lợi. Ngày 24-4-1955 tên lính Pháp cuối cùng rút khỏi Hoành Bồ. Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, Hoành Bồ là nơi sơ tán của nhiều cơ quan, nhà máy, bệnh viện, trường học của tỉnh và của thị xã Hòn Gai. Nhân dân Hoành Bồ kiên cường chiến đấu, tham gia bắn máy bay và bắt sống giặc lái Mỹ.
Về văn hoá, Hoành Bồ có văn hoá và tín ngưỡng dân gian nhiều sắc thái dân tộc. Chùa Lôi Âm trên núi Lôi Âm xây cất từ thời Lê nổi tiếng hàng trăm năm vẫn còn nền móng, một số tháp và di vật nay gắn liền với thắng cảnh hồ Yên Lập đã được Bộ Văn hoá liệt hạng là Di tích thắng cảnh (Quyết định số 1140 VH/QĐ ngày 31-8-1992). Mùa xuân hàng năm lễ hội chùa Lôi được phục hồi, hàng nghìn người đi thuyền qua mặt hồ xanh trong in bóng rừng thông lên chùa chiêm bái. Hoành Bồ còn có nhiều hang động đẹp, nhất là ở các xã Sơn Dương, Thống Nhất. Hang Đá Trắng có nhũ đá rất đẹp, ngày càng có nhiều người đến tham quan, du ngoạn.Hoành Bồ có một bệnh viện huyện. Sự nghiệp giáo dục được coi trọng, sớm xoá mù chữ và phổ cập tiểu học. Xã nào cũng có trường lớp đến hết cấp II. Huyện có một trường cấp III và một trường phổ thông dân tộc nội trú.


Tin Nóng
Tin tiêu điểm

Lịch công tác trống

Website liên kết
Thống kê truy cập
Hôm nay: 228
Đã truy cập: 1151430